Sahte kiralamaya ‘dijital bariyer’ önerisi

Sektör temsilcileri, araç kiralamada kayıt dışılığı azaltacak ve kurumsal kaliteyi yükseltecek yeni yönetmeliği desteklerken; sahte siteler, daralan kârlılık, ekspertiz süreçleri ve HGS entegrasyonu için sahayla uyumlu tamamlayıcı adımlar çağrısında bulundu.  

TİCARET BAKANLIĞI tarafından 15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik”, kısa süreli araç kiralama ekosisteminde yeni bir dönemin çerçevesini çizdi.

Yetki belgesi, Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi, filo standartları, şeffaf sözleşme ve rezervasyon süreçleri, depozito, hasar, ilan ve platform yükümlülüklerini düzenleyen yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.

Düzenlemeyi kayıt dışılığın önlenmesi, merdiven altı yapıların elenmesi, tüketici şikâyetlerinin azaltılması ve sektörün kurumsallaşması açısından yıllardır beklenen önemli bir reform olarak değerlendiren LenaCars Genel Müdürü Selçuk Nazik, sahadaki ekonomik ve operasyonel gerçeklerin de uygulama sürecine eş zamanlı yansıtılması gerektiğini vurguladı.

EN KRİTİK AÇIK SAHTE SİTELERDE

Nazik’e göre yönetmeliğin ilan ve aracı platformlara yetki belgesi kontrolü getirmesi doğru ve güçlü bir adım. Ancak tüketicilerin en ağır mağduriyetlerinden birini oluşturan sahte araç kiralama siteleri, çoğunlukla kurumsal şirketlerin adını, logosunu, internet sitesi tasarımını ve çağrı merkezi görünümünü taklit ederek arama motorlarının sponsorlu reklam alanları üzerinden kullanıcıya ulaşıyor.

Bu nedenle ilan platformlarına yönelik denetimin arama motoru reklam ekosistemiyle tamamlanması gerektiğini aktaran Selçuk Nazik, “Sahte sitelerle tam mücadele için ilan sitelerinin yanı sıra arama motoru reklamlarına da yetki belgesi doğrulaması getirilmeli.

Başta Google olmak üzere arama motorları ile Ticaret Bakanlığımız ortak bir kontrol mekanizması kurmalı; yetki belgesi bulunmayan oluşumların ‘araç kiralama’ anahtar kelimeleriyle sponsorlu reklam vermesi engellenmeli.” önerisini yaptı.

LENACARS’IN ÖNERDİĞİ MODELDE NELER VAR?

LenaCars’ın önerdiği model; reklam hesabı açılırken ve kampanya yayına alınırken yetki belgesinin Bilgi Sistemi üzerinden doğrulanmasını, reklamveren unvanı ile yönlendirilen alan adının eşleştirilmesini, kurumsal marka taklitlerinin hızlı bildirim ve kaldırma sürecine alınmasını içeriyor.

Tekrarlanan ihlallerde reklam hesabı, ödeme altyapısı ve ilgili alan adları arasında çapraz kontrol yapılması; sahte site kuranlar ile bu faaliyeti sürdürenlere uygulanacak yaptırımların caydırıcı biçimde ağırlaştırılması da modelin tamamlayıcı unsurları arasında yer alıyor.

Nazik, “Yönetmelik tüketicinin ilan platformlarında karşılaşacağı işletmeyi doğrulamayı hedefliyor. Aynı güven zinciri, tüketicinin arama motorunda ilk temas ettiği sponsorlu sonuçtan başlamalı. Sahte sitelerle mücadele regülasyonun kenarında kalan küçük bir başlık değil; bugün çözülmesi gereken en acil dijital güvenlik konularından biridir” dedi.

‘SARI ALARM KIRMIZIYA DÖNMEMELİ’

Araç kiralama sektörünün düşen talep, yüksek finansman giderleri, kasko, bakım-onarım ve araç edinim maliyetleri nedeniyle ciddi bir kârlılık baskısıyla karşı karşıya olduğuna dikkat çeken Nazik; yetki belgesi ve dijital uyum süreçleri, asgari filo kriterleri, elektrikli/hibrit araç bulundurma şartı, kış lastiği temini, ikame araç, kesintisiz bildirim altyapısı ve hasar güvencesi gibi yeni yükümlülüklerin tüketici açısından değerli olmakla birlikte işletmeler için ek maliyet yaratacağını belirtti.

Yönetmelik, büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmeler için en az 10 araçlık filo; bu filoda en az iki hibrit veya yalnızca elektrikli araç ve bunlardan birinin Türkiye’de üretilmiş olması şartını getiriyor.

Mevcut işletmeler açısından filo kriterleri için 1 Ocak 2028’e kadar geçiş süresi öngörülüyor. Nazik, bu dönüşümün finansman ve operasyonel kolaylıklarla desteklenmemesi halinde artan maliyetlerin kiralama fiyatlarına yansıyabileceğini ve nihai tüketici üzerinde ilave enflasyonist baskı oluşturabileceğini ifade etti.

EKSPERTİZ TÜKETİCİYİ KORURKEN OPERASYONU DURDURMAMALI

Yönetmeliğin, kiracıdan hasar veya arıza bedeli talep edilebilmesi için hasarın ve maliyetin yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmesini zorunlu kılması, haksız hasar yansıtmalarının önüne geçmek bakımından önemli bir tüketici güvencesi oluşturuyor.

Bununla birlikte kısa dönemli araç kiralamada araçlar, iade sonrasında hızla temizlenip kontrol edilerek çoğu zaman aynı gün veya ertesi gün yeniden kiraya veriliyor.

Her bedel talebinde fiziki ekspertiz sürecinin işletilmesi; randevu ve raporlama süreleri nedeniyle araçların âtıl kalmasına, filo verimliliğinin düşmesine ve işletmelerin gelir kaybına yol açabilir.

Üstelik yönetmelik kapsamında teslim ve iade belgeleri zaten düzenlenirken, bunlara her kira dönüşünde ayrıca güncel ekspertiz raporu eklenmesi önemli bir takip ve maliyet yükü yaratabilir.

“Tüketiciyi korurken kısa dönem kiralamanın hızlı operasyonel çarklarını durdurmayacak, pratik dijital teslim ve hasar çözümlerini hayata geçirmeliyiz.” diyen Nazik “Fotoğraf ve video kayıtlı, zaman damgalı ve elektronik onaylı teslim-iade belgeleri, Bakanlıkça belirlenecek bir tutara kadar hızlı ispat aracı olarak kabul edileceği; bağımsız ekspertizin ise tarafların uyuşamadığı veya belirlenen eşiği aşan dosyalarda devreye gireceği bir model çok daha sağlıklı olacaktır.” dedi.

HGS’DE ANLIK VERİ ENTEGRASYONU

Yönetmelik, hızlı geçiş sisteminin talep halinde kiracıya bedelsiz sunulmasını ve kira dönemindeki geçiş ücretlerinin yalnızca net tutar ile sözleşmede yer alan, belgelendirilebilen ek maliyetler üzerinden tahsil edilmesini öngörüyor.

LenaCars, kiralama sona erdikten sonra sisteme gecikmeli düşen veya cezalı yansıyan geçişlerin işletmelere yük oluşturmaması için ilgili kamu kurumları, otoyol ve köprü işletmecileri ile kiralama şirketleri arasında anlık veri entegrasyonu kurulmasını öneriyor.

GEÇİŞ DÖNEMİNDE ORTAK AKIL ÇAĞRISI

Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Hâlihazırda faaliyet gösteren işletmelerin 1 Temmuz 2027’ye kadar yetki belgesi alması; ilan ve aracı platformlara yönelik yetki belgesi kontrolü başta olmak üzere ilgili yükümlülüklerin ise 1 Ocak 2028’e kadar devreye alınması öngörülüyor.

LenaCars, bu takvim boyunca Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda sektör temsilcileri, arama motorları, ilan ve aracı platformlar, ekspertiz kuruluşları, sigorta sektörü, kamu kurumları ve otoyol işletmecilerinin aynı çalışma masasında buluşması çağrısında bulundu.

Amaç; kayıt dışılığı temizleyen, kurumsal kaliteyi yükselten ve tüketici güvenini güçlendiren düzenlemenin, sahadaki operasyonel aksaklıklar giderilerek ve kârlılık baskısı altındaki işletmelere nefes aldırılarak uygulanması.